Dni robocze w miesiącu służą do ustalenia wymiaru czasu pracy, ale sama liczba dni od poniedziałku do piątku nie wystarcza. Zgodnie z art. 130 Kodeksu pracy trzeba uwzględnić pełne tygodnie, pozostałe dni robocze oraz święta przypadające w dni inne niż niedziela.
Jak obliczyć wymiar czasu pracy?
Wymiar czasu pracy oznacza liczbę godzin, które pracownik powinien przepracować w danym okresie rozliczeniowym. Dla pełnego etatu podstawą są normy 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.
Art. 130 Kodeksu pracy określa trzy elementy obliczenia:
- Pełne tygodnie mnoży się przez 40 godzin.
- Pozostałe dni od poniedziałku do piątku mnoży się przez 8 godzin.
- Święta przypadające w dni inne niż niedziela obniżają wynik o 8 godzin za każde święto.
Można zapisać to wzorem:
(liczba pełnych tygodni × 40 godzin) + (pozostałe dni robocze × 8 godzin) – (liczba świąt innych niż niedziela × 8 godzin)
Przykład obliczenia
Załóżmy, że w danym miesiącu występują cztery pełne tygodnie oraz trzy dodatkowe dni od poniedziałku do piątku. W tym samym miesiącu przypadają dwa święta, oba w dni inne niż niedziela.
| Etap obliczenia | Działanie | Wynik |
|---|---|---|
| Pełne tygodnie | 4 × 40 godzin | 160 godzin |
| Pozostałe dni robocze | 3 × 8 godzin | 24 godziny |
| Święta | 2 × 8 godzin | –16 godzin |
| Wymiar miesiąca | 160 + 24 – 16 | 168 godzin |
W tym przykładzie miesiąc ma 21 dni roboczych po uwzględnieniu świąt, a wymiar czasu pracy wynosi 168 godzin.
Jak święta zmieniają liczbę dni roboczych?
Każde święto przypadające w okresie rozliczeniowym i w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Dotyczy to także święta przypadającego w sobotę. Nie należy więc odejmować wyłącznie świąt od poniedziałku do piątku.
Najważniejsze zasady są następujące:
- Święto w niedzielę nie obniża wymiaru czasu pracy, ponieważ niedziela jest już dniem wolnym uwzględnianym w konstrukcji przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.
- Święto w sobotę obniża wymiar o 8 godzin. Pracodawca powinien wyznaczyć inny dzień wolny w tym samym okresie rozliczeniowym.
- Święto od poniedziałku do piątku zmniejsza liczbę godzin do przepracowania o 8 godzin.
- Niepełny etat wymaga proporcjonalnego obniżenia wymiaru obliczonego dla pełnego etatu.
Przykładowo, jeżeli pełny etat obejmuje w danym miesiącu 168 godzin, osoba zatrudniona na 1/2 etatu ma wymiar 84 godzin, a osoba na 3/4 etatu – 126 godzin. Wzór wygląda tak:
wymiar pełnego etatu × część etatu = wymiar pracownika niepełnoetatowego
Najpierw ustala się więc pełny wymiar miesiąca, a dopiero potem mnoży go przez 1/2, 3/4 lub inną część etatu. Dzięki temu święta są uwzględniane przed proporcjonalnym podziałem godzin.
Jak nieobecność wpływa na wymiar czasu pracy?
Po obliczeniu wymiaru dla danego okresu trzeba uwzględnić usprawiedliwione nieobecności, takie jak urlop wypoczynkowy albo zwolnienie lekarskie. Wymiar obniża się o liczbę godzin, które pracownik miał przepracować zgodnie z rozkładem w czasie tej nieobecności.
Przykładowo, jeżeli w grafiku zaplanowano pracownikowi trzy dni po 8 godzin, a w tym czasie korzysta on z usprawiedliwionej nieobecności, wymiar pomniejsza się o 24 godziny. Nie odejmuje się automatycznie całych dni kalendarzowych, lecz godziny wynikające z obowiązującego rozkładu pracy.
Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch pojęć: liczba dni roboczych pomaga sprawdzić kalendarz, natomiast prawidłowy wymiar czasu pracy wyraża się w godzinach i uwzględnia święta, etat oraz usprawiedliwione nieobecności.
